Cộng đồng xanh

Giới thiệu

Trong mục này chúng tôi cố gắng xây dựng một cộng đồng các tổ chức và cá nhân để cùng thảo luận, trao đổi các vấn đề liên quan đến công trình xanh cũng như các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Các tổ chức cá nhân có thể tự tạo các cuộc thảo luận trong các cộng đồng có sẵn của chúng tôi hoặc có thể tự tạo các cộng đồng mới để có thể trao đổi về một chủ đề nào đó một cách chuyên sâu và dễ dàng hơn.

  • Xây dựng một cộng đồng đông đảo
  • Thảo luận, trao đổi một các dễ dàng
  • Tự tạo các bài thảo luận
  • Đăng nhập dễ dàng bằng các tài khoản như facebook, google, twitter,…
  • Sử dụng facebook để bình luận

Tạo cuộc thảo luận mới

Thiết kế thụ động

Mục này hiện chưa có bài viết nào

Thiết kế chủ động

Mục này hiện chưa có bài viết nào

Quản lý công trình

Mục này hiện chưa có bài viết nào

Các chủ đề khác
Cõ lẽ nền kiến trúc xanh hiện nay thực tế cũng chỉ là nền kiến trúc truyền thống của Việt Nam mà thôi hoặc ít chăng nó cũng chính là bài học được đúc kết  từ kinh nghiệm của Kiến Trúc truyền thống Việt Nam. Mô hình Kiến trúc xanh - kiến trúc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đã được áp dụng khá phổ biến ở nhiều nước trên thế giới. Hàng năm đã có các giải thưởng trao tặng cho các công trình đạt tiêu chí về sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng, sử dụng các vật liệu mới, sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo thân thiện với môi trường. Kiến trúc xanh là kiến trúc đảm bảo điều kiện tiện nghi đầy đủ nhất cho con người sống, sinh hoạt và làm việc trong đó. Nhưng lại t iêu phí năng lượng và tài nguyên ít nhất, thải ra ít chất thải nhất, đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và đảm bảo được môi quan hệ hài hoà giữa con người và thiên nhiên… Ở Việt Nam khái niệm kiến trúc xanh cũng khá mới mẻ, tuy nhiên nếu xét về phương diện kiến trúc tận dụng tối đa điều kiện tự nhiên, thân thiện với môi trường thì kiến trúc truyền thống Việt Nam có thể xem như là một hình mẫu của kiến trúc xanh. Sinh ra và lớn lên trong một môi trường khí hậu nóng ẩm, từ xa xưa ông cha ta đã có nhiều kinh nghiệm trong tổ chức ngôi nhà truyền thống từ chọn hướng xây dựng nhà ở, bố cục và tổ chức không gian khuôn viên đến lựa chọn vật liệu xây dựng, bố trí ao hồ, cây xanh… để ngôi nhà của mình phù hợp với điều kiện tự nhiên nhằm tạo một cuộc sống thích nghi nhất phù hợp với tâm sinh lý của người Việt trong điều kiện kinh tế cho phép. Bố cục khuôn viên ngôi nhà truyền thống có những nét đặc sắc rất Việt Nam, đó là một quần thể bao gồm những ngôi nhà nhỏ, được tổ chức, bố cục phân tán vây quanh ngôi nhà chính với không gian đệm là cái sân rộng gắn liền trước ngôi nhà chính. Cách sắp xếp nhà ở, tổ chức sân vườn, ao cá, công trình sản xuất phụ… trong ngôi nhà truyền thống đều hài hoà với cảnh quan thiên nhiên đã tạo nên được một bố cục tương đối hoàn chỉnh, cần bằng và ổn định. Đặc biệt là cái sân đã có nhiều tác dụng rõ rệt: Đó là nơi sản xuất, phơi phóng, là nơi tạo ra những luồng gió đối lưu đồng thời là nơi tổ chức hội họp, ma chay, cưới hỏi… Cái sân phơi đa chức năng thường nằm ở trung tâm khuôn viên, vì đó không những là nơi diễn ra các sinh hoạt chủ yếu của một gia đình mà còn làm nhiệm vụ điều hoà, cải tạo điều kiện vi khí hậu góp phần tích cực phục hồi sức khỏe cho người dân sau một ngày lao động vất vả, nặng nhọc. Tương phản nhiệt độ giữa mặt sân đã được nung nóng và bóng mát vườn cây đã góp phần tạo nên dòng khí mát đối lưu hai chiều trong những ngày hè nóng bức. Từ những kinh nghiệm tổ chức sân vườn này đã được ông cha ta áp dụng vào trong ngôi nhà ống phố cổ và ngày nay đã được các nhà qui hoạch, thiết kế vận dụng sáng tạo trong nhà ở có giếng trời, đã góp phần nâng cao tiện nghi sống cho người dân đô thị hôm nay cũng như đã góp phần giúp họ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Chọn hướng xây dựng ngôi nhà là một việc làm quan trọng, việc làm trước tiên của người dân Việt Nam khi xây dựng ngôi nhà ở. Như chúng ta đã biết khí hậu nước ta mùa hè ẩm ướt có gió mát thổi từ biển vào (gió nam, đông nam), mùa đông khô có gió lạnh từ lục địa (gió bắc, đông bắc). Để đón được gió mát của mùa hè và tránh được gió rét của mùa đông, nhà ở nhân dân ta thường chọn quay về hướng Nam hay Đông Nam. Mặt khác nhà quay về hướng này sẽ tránh được cái nắng tây xiên khoai bất lợi và chịu được gió bão lớn. Các công trình phụ hầu như được ẩn mình trong các vòm cây xanh của khu vườn, như cố tình nhờ sự che chở, đùm bọc của cây lá để chống chọi với gió bão, đồng thời tranh thủ tận hưởng luồng gió mát và bầu không khí trong lành từ những lùm cây này. Chọn hướng nhà tốt không những có ý nghĩa về mặt tâm linh mà còn thể hiện được tính khoa học trong kinh nghiệm chống nóng bức, làm mát ngôi nhà, cải thiện điều kiện vi khí hậu, tạo được mô i trường cư trú thích nghi, góp phần tiết kiệm sử dụng năng lượng. Từ xưa tới nay, cây xanh mặt nước đã trở thành một yếu tố quan trọng, không thể thiếu trong bố cục khuôn viên truyền thống của người dân Việt chúng ta. Ao có thể xem như một nhân tố cơ bản tạo nên môi trường sống của người dân, đặc trưng cho hệ sinh thái nhà ở thôn xóm. Ao đã giúp cho việc tiêu nước được nhanh chóng, chống ngập úng đồng thời là nguồn dự trữ nước để tưới cây, trồng trọt và cũng là phương tiện góp phần cải tạo điều kiện khí hậu, cải thiện điều kiện kinh tế gia đình. Vườn và ao trong khuôn viên gia đình  nông  dân đã  trở thành  một  hệ cân bằng sinh thái (Vườn  - Ao  - Chuồng). Ao đã góp phần tích cực trong bố cục khuôn viên, ao có thể bố trí ở phía trước hay bên cạnh sườn ngôi nhà chính, cạnh lối ngõ vào sân. Một mặt, bố cục này thuận lợi cho việc tưới cây, rửa chân tay khi làm đồng về. Mặt khác, khi ao đầu gió sẽ tạo điều kiện thông gió cho sân, các phòng ngủ cũng như các bộ phận khác của ngôi nhà. Cùng với ao, vườn cây cũng là nhân tố quan trọng - cấu thành bố cục khuôn viên nhà ở truyền thống. Vườn cây đã góp phần tích cực chống trả bão lũ tạo cho ngôi nhà có một mô i trường vi khí hậu thuận lợi: mùa hè cho bóng mát, mùa đông che chắn gió lạnh. Mặt khác vườn cũng đã góp phần cải thiện điều kiện kinh tế cho người dân. Ao vườn kết hợp với nhau tạo nên điều kiện tiện nghi cho môi trường sống nhất là trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt như nước ta. Chúng đã hút bớt năng lượng nhiệt và bức xạ, tạo ra một không khí trong lành, mát mẻ. Vào những ngày nóng bức, sự chênh lệch nhiệt độ và áp suất giữa không khí trên mặt sân bị nung nóng và trong bóng mát của vườn cây đã góp phần tạo ra những luồng gió "đối lưu" từ sân, vườn, nhà với nhau, có tác dụng cải tạo điều kiện vi khí hậu trong khuôn viên ngôi nhà ở truyền thống cũng như trong toàn bộ thôn xóm. [caption id="attachment_7640" align="aligncenter" width="381"] Nhà vườn ở Huế[/caption] Ngôi nhà vườn ở xứ Huế cũng có những nét đặc trưng riêng. Nhà và vườn là hai yếu tố tạo nên môi trường sống đã gắn bó lâu đời với người dân xử sở này. Quanh khuôn viên của các hộ gia đình ở đây được rào bằng những hàng cây phía trước thường rào bằng cây chè tàu, dâm bụt, ô rô… được cắt xén rất công phu, cẩn thận, vừa có tác dụng ngăn tầm nhìn, vừa tạo điều kiện thông thoáng dễ dàng, đón gió mát vào nhà. Phía sau nhà thường trồng bụi tre gai dày, vừa làm nhiệm vụ bảo vệ để chắn gió bất lợi thổi từ phía sau. Nước ta là một nước có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, mùa hè nắng nóng, lượng bức xạ mặt trời lớn, miền Bắc mùa đông lạnh (nhất là ở các tỉnh miền núi phía bắc), độ ẩm cao. Để khắc phục vấn đề này ông cha ta trên mỗi vùng khác nhau của đất nước đã có những kinh nghiệm riêng trong việc sử dụng vật liệu, cấu trúc tường, mái chắn mưa nắng… Vùng đông bắc, mùa đông lạnh có tuyết rơi, có sương muối vì vậy ngôi nhà cổ truyền thống ở đây là nhà trình tường đất dày 40cm, nhà mở ít cửa và cửa sổ thường có kích thước nhỏ. Ngôi nhà này rất đặc trưng, mùa hè thì mát mẻ, mùa đông thì ấm áp. Ngoài ra người dân nơi đây còn sử dụng loại nhà sàn để tránh ẩm mốc, tránh lũ lụt, thú dữ. Nhà ở dân gian vùng đồng bằng Bắc Bộ, ngoài việc lựa chọn hướng nhà, ông cha ta còn chú ý kết hợp với các loại hình thức che chắn khác như trồng cây, treo mành che, dựng các tấm phên dại.. để ngăn chặn bức xạ mặt trời mùa hè, che chắn gió mùa đông. Ngôi nhà luôn được thoáng đãng, chống được ẩm mốc. Nhà ở dân gian miền Trung hay ở đồng bằng sông Cửu Long thường có loại tường mỏng, vách đan bằng tre, nứa, gỗ hay bằng đất trộn rơm trát lên khung tre. Với loại cấu tạo tường này thì vào buổi trưa thường bị bức xạ mặt trời xâm nhập dễ dàng nhưng lúc xế chiều nó lại tạo điều kiện cho khí nóng thoát ra khỏi nhà một cách nhanh chóng, làm cho ngôi nhà chóng mát hơn. Có quy hoạch, lựa chọn địa điểm xây dựng, chọn hướng công trình hợp lý. Bảo vệ hệ thống sinh thái, giảm bớt tác hại đến môi trường, đáp ứng yêu cầu tối đa chiếu sáng và thông gió tự nhiên. Sử dụng vật liệu tự nhiên cho xây dựng, đặc biệt là các vật liệu xây dựng địa phương truyền thống. Tái sử dụng nguyên vật liệu, năng lượng tối đa. Hạn chế việc sử dụng các phương tiện, kỹ thuật tiêu tốn năng lượng. Ưu tiên tối đa cho việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các nguồn năng lượng tự nhiên, bao gồm năng lượng mặt trời, năng lượng gió, địa nhiệt. Giảm thải chất thải, khí, nước thải. Đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và bảo vệ sức khoẻ nhân dân. Tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên Sử dụng cây xanh mặt nước như là một số nhân tố tạo cảnh quan môi trường, làm sạch không khí. Bố trí cây xanh ở những nơi có thể, biến vỏ bao che (tường mái nhà) thành không gian xanh. Mở rộng diện tích mặt nước. Phát huy các giá trị văn hoá kiến trúc truyền thống và đương đại. Giải pháp quản lý tốt, đảm bảo hiệu quả kinh tế và môi trường cảnh quan. Trong điều kiện khí hậu của Việt Nam, chọn hướng công trình theo hướng Nam-Bắc là hướng có lợi nhất về bức xạ mặt trời, cho phép giảm bớt chi phí che nắng, thông gió có hiệu quả và đáp ứng yêu cầu chiếu sáng tự nhiên cần thiết. Hướng công trình còn được xác định theo hướng gió chủ đạo của địa điểm xây dựng để đảm bảo thông gió tốt về mùa hè và hạn chế gió lạnh về mùa đông. Bởi vậy để xác định hướng tốt nhất cần kết hợp giữa gió và mặt trời. Ví dụ, Hà Nội hướng nhà tốt nhất là hướng Đông - Nam, còn ở Lào Cai và Móng Cái thì lại là hướng Nam. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, bức xạ mặt trời thường có cường độ lớn, độ cao mặt trời trong năm thường cao nên vấn đề chiếu sáng tự nhiên cho công trình xây dựng thường được thoả mãn. Do đó khoảng cách giữa các công trình cần đảm bảo điều kiện thông gió, chiếu sáng tự nhiên, an toàn khi có hoả hoạn… Muốn tổ chức thông gió tự nhiên tốt cho công trình chúng ta cần giải quyết tốt một số vấn đề cơ bản sau: bố cục mặt bằng, chọn hướng công trình, lựa chọn vị trí, diện tích cửa, cấu tạo cửa… Các phòng nên bố trí theo kiểu thông gió xuyên phòng. Hành lang nhà có thể bố trí một bên hay hai bên phụ thuộc vào đặc điểm khí hậu địa phương. Không nên bố trí các tường ngăn vuông góc với hướng gió chủ đạo. Diện tích cửa sổ hai phía của phòng bằng nhau. Để tăng cường thông gió tự nhiên trong phòng, chiều cao của cửa sổ bố trí bằng 0,4-0,5 chiều cao phòng là hợp lý nhất. Tuy nhiên việc lựa chọn kích thước, hình dạng, vị trí cửa sổ cần phải cân đối với vấn đề chiếu sáng tự nhiên cũng như giải pháp tổ hợp hình khối kiến trúc. Việc tổ chức kết cấu chống nóng, che nắng và chống chói mục đích là để giảm bớt bức xạ ngoài trời, chủ yếu là trực xạ vào phòng. Vì vậy yêu cầu cơ bản đối với che nắng là hạn chế thấp nhất bức xạ mặt trời trực tiếp chiếu vào phòng, chống chói và cải thiện được điều kiện vi khí hậu trong nhà. Các kết cấu che nắng, ngoài chức năng đó, chúng còn phải đáp ứng các chức năng che mưa, chống chói, tạo dáng kiến trúc. Vì vậy người thiết kế biết kết hợp một cách nhuần nhuyễn các phương tiện che nắng để tạo được một môi trường ăn ở, làm việc tốt cho con người, đồng thời tạo ra được tính đặc trưng của công trình kiến trúc xứ nhiệt đới. Lượng nhiệt mà công trình hấp thu trong điều kiện khí hậu nóng ẩm không chỉ phụ thuộc vào tính chất cách nhiệt của kết cấu bao che mà còn phụ thuộc vào kích thước và hình dạng của công trình. Vì vậy cần: Xác định tỷ lệ kích thước tối ưu của công trình: Để tạo ra hình dạng hợp lý cho các công trình cần phải quan tâm đến hai yếu tố, đó là nhiệt độ không khí và bức xạ mặt trời. Bề mặt kết cấu bao che của công trình hấp thụ cường độ bức xạ mặt trời phụ thuộc vào yếu tố địa lý, vĩ độ địa phương, tính chất khí hậu và trạng thái khí quyển. Tại các vùng nóng ẩm công trình có dạng hình hộp chữ nhật hẹp và dài, các mặt đứng phía đông và tây của công trình chịu tác động mạnh của bức xạ mặt trời và nhiệt độ không khí bên ngoài ở những vùng này thường đặc biệt cao. Hạ thấp nhiệt truyền vào nhà qua kết cấu bao che Cấu tạo tường có tác dụng quyết định chống nóng cho công trình. Các loại tường phẳng nhận lượng bức xạ lớn nhất trên 1m3 diện tích so với các loại tường có hình dạng gấp khúc. Chọn vật liệu cho mái và tường cần chọn loại có hệ số phản xạ lớn, điều đó cho phép giảm bớt lượng nhiệt hấp thụ vào bên trong công trình qua kết cấu bao che. Một vấn đề không kém quan trọng là khi thiết kế các công trình cần giải quyết tốt vấn đề cách nhiệt mái. Cần quy định giá trị truyền nhiệt tổng thể (OTTV) đối với lớp vỏ công trình xây dựng không vượt quá 45W/m2 (kinh nghiệm của Thái Lan và Philipin). Khi thiết kế lớp vỏ bao che công cần có quy định kết hợp với việc bố trí hệ thống thu nhận năng lượng mặt trời như là yêu cầu bắt buộc của giải pháp tiết kiệm năng lượng trong công trình xây dựng (kinh nghiệm của thành phố Rizhao - Trung Quốc). Trong điều kiện nóng ẩm, cây xanh là một trong những biện pháp tốt nhất để cải thiện vi khí hậu và cũng là biện pháp nâng cao hiệu quả thẩm mỹ cho công trình. Cây xanh hạn chế những giao động nhiệt của khí hậu gần mặt đất và hạ thấp nhiệt độ không khí từ 1,5-2,5 độ, giảm cường độ bức xạ mặt trời từ 40 - 50%. Khi các tia mặt trời chiếu vào lớp lá cây, 70-75% năng lượng mặt trời bị cây xanh hấp thụ. Cây xanh cũng giảm một cách đáng kể sự toả nhiệt của môi trường bao quanh, góp phần chống ô nhiễm, chống ồn. Cần sử dụng tốt các kết cấu che nắng. Nguyên vật liệu sử dụng trong xây dựng từ khâu khai thác, chế biển, sử dụng đều có ảnh hưởng đến sức khoẻ của con người. Vì vậy cần phải hết sức quan tâm vấn đề lựa  chọn vật liệu xây dựng trong thiết kế, xây dựng công trình. Cần chú ý phát triển, sử dụng các nguyên vật liệu kiến trúc xanh thân thiện với môi trường đó chính là các nguyên vật liệu địa phương truyền thống, tiết kiệm năng lượng. Cần thu hồi và tái sử dụng các nguyên vật liệu một cách tối đa vừa không gây nguy hại cho sức khoẻ, môi trường và lại có hiệu quả kinh tế. Nhà nước cần ban hành các tiêu chuẩn vật liệu xây dựng đảm bảo tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm nguyên vật liệu và thân thiện với môi trường như vật liệu tường bao che, vật liệu cách nhiệt mái, vật liệu kính trong kiến trúc… Nếu các giải pháp thiết kế kiến trúc hợp lý có thể tiết kiệm 35% năng lượng, vì vậy phải xem xét giải pháp kiến trúc là giải pháp hàng đầu, chỉ trong trường hợp càn thiết mới phải sử dụng hệ thống ĐHKK. Để sử dụng hệ thống ĐHKK hiệu quả chúng ta cần quan tâm từ khâu thiết kế, quản lý vận hành chung cũng như chọn hướng và hình khối công trình. Cần tập trung tối đa để chiếu sáng tự nhiên cho công trình, chỉ khi chiếu sáng tự nhiên không đáp ứng hay vào ban đêm thì phải sử dụng ánh sáng nhân tạo bổ sung. Cần phải biết phối hợp chiếu sáng tự nhiên và chiếu sáng nhân tạo hài hoà đáp ứng yêu cầu tiện ích và tiết kiệm năng lượng. Hệ thống thang máy, cung cấp nước nóng, thông gió cơ học Cần lựa chọn loại bình đun nước nóng có hiệu suất năng lượng cao. Lựa chọn và bố trí số lượng và hệ thống thang máy hơp lý, có hiệu suất năng lượng cao. Áp dụng các hệ thống kiểm soát thang máy, bình nước nóng, thông gió cơ học thích hợp. Khi thiết kế hệ thống thiết bị ĐHKK, thông gió cơ học cần chú ý đến đặc điểm của khí hậu địa phương. Áp dụng các biện pháp lắp đặt, vận hành, quản lý hệ thống thiết bị có hiệu quả năng lượng cao. Kiến trúc xanh không những mang lại lợi ích kinh tế, môi trường, sức khoẻ cho người dân mà cũng đóng góp tích cực làm giảm sự biến đổi khí hậu. Có thể thấy rằng kiến trúc xanh là một hướng đi đúng đắn, gợi mở tương lai hết sức sáng sủa và rất phù hợp với các nước thuộc khu vực nhiệt đới với nền kinh tế đang phát triển như nước ta. Để mô hình kiến trúc xanh sớm được ứng dụng rộng rãi nhằm sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, chúng ta cần tiến hành khảo sát, nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm từ bài học kiến trúc truyền thống của ông cha ta cũng như kinh nghiệm của các nước trên thế giới để đưa ra cơ chế, chính sách hợp lý, thiết thực để khuyến khích các nhà thiết kế, nhà xây dựng, nhà quản lý và của cả cộng đồng. - ST -
CÔNG CỤ THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH TỐI ƯU Tối ưu hóa đa tiêu chí hướng đến Tiện nghi nhất – Ít ảnh hưởng nhất trong các công trình xây dựng. Tối ưu hóa thiết kế thụ động sử dụng phương pháp hồi quy đơn giản là công cụ thiết kế công trình tối ưu và được sử dụng ngay từ giai đoạn thiết kế ý tưởng. Công cụ này giúp chỉ ra đâu là giải pháp thiết kế thụ động hiệu quả đối với từng phân vùng khí hậu nhất định. Khi giải pháp thiết kế bền vững được đưa vào quá trình thiết kế ngay từ ban đầu sẽ giúp hạn chế những thay đổi cần thiết trong các giai đoạn thiết kế tiếp theo. Trong ba đến bốn thập kỷ qua, từ quan điểm công trình chỉ là nơi lưu trú cho đến nay định nghĩa về chất lượng không gian sống với 4 yếu tố chính bao gồm: tiện nghi nhiệt, tiện nghi ánh sáng, tiện nghi về âm thanh  và chất lượng không khí trong nhà. Hầu như các tòa nhà hiện đại ngày nay chú trọng đến kiểm soát khí hậu trong nhà và không mấy quan tâm đến khí hậu bên ngoài và chi phí tiêu thụ năng lượng. Tính chất thụ động của một công trình hoặc khả năng làm mát và sưởi ấm tự nhiên là điều không thể thiếu khi định hình và thiết kế công trình. Do đó các tham số tiện nghi trong công trình cần phải tối ưu đồng thời bởi một tham số có thể ảnh hưởng  đến nhiều yếu tố tiện nghi. Ví dụ, cửa sổ có thể ảnh hưởng đến hấp thụ nhiệt (tiện nghi nhiệt) và chiếu sáng tự nhiên (tiện nghi ánh sáng); ở trường hợp này, cần tính toán cụ thể cỡ cửa sổ và vị trí lắp đặt nhằm tối ưu hai yếu tố tiện nghi trên. Mục tiêu quan trọng là tối ưu hóa toàn diện tiện nghi công trình thông qua các tiêu chí theo thuật toán / phương trình hồi quy. Công cụ thiết kế công trình tối ưu đem lại kết quả bao gồm tập hợp các phương trình hồi quy đơn giản được sử dụng trong giai đoạn thiết kế sơ bộ nhằm định lượng các chế độ tiện nghi khác nhau. Độ tin cậy và chính xác của hàm hồi quy sẽ được kiểm tra chéo với các công cụ mô phỏng sẵn có. Hơn nữa, loại hình công trình cũng được coi là một tham số tối ưu. Cuối cùng, phân tích độ nhạy các tham số với các từng trạng thái tiện nghi giúp hiểu rõ mức độ mà mỗi tham số ảnh hưởng đến mỗi chế độ tiện nghi khác nhau. Điều này được thể hiện trên công cụ đồ họa giúp hình dung sự thay đổi thời gian thực giữa các tham số và kết quả tiện nghi tương ứng đạt được. Bài viết đóng góp của Trần Thị Thu Phương (Hà Nội) Nguồn: http://blog.transsolar.com/tagged/transsolar%20academy
Tổng quan phân tích thời tiết cùng các công cụ của Autodesk Nhiệt độ và độ ẩm Hiểu về nhiệt độ và độ ẩm có thể giúp ta quyết định sẽ sử dụng phương pháp làm mát thụ động hoặc sưởi thụ động nào. Biểu đồ độ ẩm là công cụ phổ biến nhất để phân tích các khía cạnh này của thời tiết. Công cụ rất mạnh này được tích hợp trong phần mềm Ecotect Weather Tool. Ta có thể nhập dữ liệu về các vùng tiện nghi của con người vào trong công cụ này để xem các biện pháp thụ động này có thể mở rộng vùng tiện nghi như thế nào, đồng thời phân tích xem có thể tiết kiệm được bao nhiêu năng lượng khi không sử dụng các biện pháp làm mát và sưởi chủ động. Độ bù nhiệt là một phương pháp khác tương đối phổ biến để phân tích con người cần tiêu tốn bao nhiêu năng lượng để làm mát hoặc sưởi ấm (cả chủ động và thụ động). Khi sử dụng phần mềm Ecotect, ta có thể tính độ bù nhiệt trong thẻ Phân tích nhiệt dựa vào mô hình tính toán và vùng khí hậu của chúng ta. Với công trình này ở Nashville, TN biểu đồ Độ bù nhiệt Ecotect cho thấy ta cần bù mát trong những tháng hè và bù ấm trong những tháng mùa đông. Dữ liệu nhiệt trong ngày thể hiện chu kỳ nhiệt và bức xạ tại hiện trường. Mỗi cột trong biểu đồ cho thấy dữ liệu cụ thể của một ngày trong tháng. Mặc dù cả phần mềm Vasari / Revit và Ecotect đều cung cấp dữ liệu nhiệt, mỗi phần mềm lại thể hiện theo những cách khác nhau. Đồ thị nhiệt trung bình ngày ở Nashville, TN này được trích xuất từ Ecotect. Toàn bộ các điểm nhiệt bầu khô đều được hiển thị, trong khi các điểm nhiệt bầu ẩm thì không. Trong những tháng mùa đông, dải nhiệt thường thấp hơn mức tiện nghi nên ta có xu hướng dùng các thiết bị sưởi (dù bức xạ mặt trời ban ngày rất cao). Còn trong những tháng hè dải nhiệt lại xấp xỉ mức tiện nghi nên ta có thể sử dụng biện pháp điều hòa thụ động cho công trình dù cho độ chênh nhiệt giữa ngày và đên là tương đối lớn. Biểu đồ khí hậu trong ngày trích xuất từ Vasari/Revit cũng của khu vực Nashville,TN. Tuy nhiên biểu đồ này được thể hiện hoàn toàn khác. Gió Hoa gió cho chúng ta biết tốc độ và hướng gió. Phần mềm Autodesk thể hiện dữ liệu này cả ở khía cạnh tốc độ và tần suất phân bố. Phần mềm Vasari/Revit: ta có thể sử dụng công cụ Hoa gió trong phần mềm Vasari để tìm hiểu các biểu đồ gió (hay còn được gọi là Hoa gió Ecotect, vì tính năng này có nguồn gốc từ phần mềm Ecotect). Trong thẻ Kết quả và so sánh, mục báo cáo phân tích năng lượng của phần mềm Vasari/Revit có thể hiện cả dữ liệu hàng tháng và hàng năm bằng hoa gió tĩnh. Tần suất phân bố cho thấy kết quả trung bình hàng năm, trích suất từ công cụ Hoa gió của Vasari. Vasari cũng cho phép ta đặt hoa gió vào hiện trường công trình (trong hình là biểu đồ gió ở San Diego) Phần mềm Ecotect: ta có thể dùng công cụ Weather Tool để phân tích hoa gió. Các dữ liệu của Ecotect bao gồm nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa. Dựa vào đó ta có thể biết gió nóng hay lạnh, ẩm hay khô. Dữ liệu gió trong Ecotect (biểu đồ tần suất) cũng cho thấy nhiệt độ gió, lượng mưa và độ ẩm tương ứng. Lượng gió lạnh thổi mạnh từ phía Tây Bắc dù không thương xuyên. Trong phần lớn thời gian gió thổi xuống từ phía Nam. Lượng gió này tương đối ấm và có đổ ẩm vừa phải, khoảng 55%. Mặt trời Vị trí của mặt trời có thể được hiển thị trong Vasari / Revit và Ecotect. Công cụ biểu đồ mặt trời đặt một hình cầu vào trong mô hình tính toán với lượng gió thiết kế để ta hình dung vị trí của mặt trời tại những thời điểm nhất định trong ngày và trong năm. Nếu ta cho hiển thị ở chế độ đổ bóng, ta sẽ thấy bóng đổ của công trình chuyển động khi mặt trời di chuyển trên bầu trời. Biểu đồ mặt trời áp dụng cho một công trình ở Nashville, TN hiển thị thời điểm giữa trưa của ngày Đông chí, ngày ngắn nhất trong năm (21/12).Thời gian mặt trời mọc và lặn thể hiện bằng màu đỏ và cam. Công cụ biểu đồ mặt trời này thể hiện các thông tin trực quan hơn so với Ecotect Weather Tool (thẻ Vị trí mặt trời). Tuy nhiên công cụ của Ecotect lại cung cấp nhiều cách phân tích chi tiết vị trí mặt trời hơn. Phân tích cùng biểu đồ mặt trời ở Nashville như phân mềm Vasari, nhưng công cụ của Ecotect cho thấy nhiều dữ liệu hơn. Hiểu được quỹ đạo mặt trời và bóng đổ sẽ giúp ta có biện pháp sưởi và chiếu sáng thụ động tối ưu cho công trình. Bức xạ mặt trời tại khu vực nghiên cứu sẽ cung cấp một bức tranh đầy đủ hơn về tác động của mặt trời đến thiết kế. Nắm được lượng bức xạ trực tiếp và gián tiếp sẽ giúp ta quyết định liệu có thể dùng biện pháp thiết kế tận dụng năng lượng mặt trời thụ động được không và liệu khu đất thiết kế có thích hợp với việc dử dụng năng lượng mặt trời hay không. Phần mềm Vasari / Revit đều có thể cung cấp dữ liệu về bức xạ mặt trời thông qua đồ thị Nhiệt độ ngày. Đồ thị này là một phần của báo cáo phân tích năng lượng Kết quả và So sánh. Bức xạ mặt trời trực tiếp và gián tiếp được mô tả bằng các đường màu tím và xanh da trời nhạt trong biểu đồ Nhiệt độ ngày trung bình tại Nashville, TN. Thẻ Dữ liệu theo giờ của Ecotect Weather Tool cung cấp dữ liệu về độ che phủ mây, bức xạ mặt trời trực tiếp, gián tiếp. Qua đó ta có cái nhìn tổng thể tốt hơn về khu đất xây dựng trong ngày và trong cả năm. Biểu đồ Ecotect Weather Tool về bức xạ mặt trời bất thường trong năm (màu xanh thể hiện tháng lạnh nhất, màu đỏ thể hiện những tháng nóng nhất) Biểu đồ Ecotect Weather Tool về bức xạ mặt trời trực tiếp, gián tiếp và độ che phủ mây ở Nashville, TN.
Có một thực trạng là hiện nay tại các thành phố lớn, các ngôi nhà ven đường cao tốc, đường có mật độ xe cộ qua lại đông đúc đang phải chịu tình trạng ô nhiễm tiếng ồn khói bụi và nhiệt từ lòng đường phả lên rất lớn. Điều này có ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng cuộc sống người dân khiến cho mọi người cảm thấy nóng bức ngột ngạt khó chịu. Ảnh chụp trên đường Nguyễn Khoái, tuyến đường lúc nào cũng mù mịt khói bụi tiếng ồn vì mật độ các xe hạng nặng qua đây rất nhiều. Ngoài ra rất nhiều ngôi nhà có tường hướng về phía tây phải chịu nắng chiều hướng tây hắt vào khiến cho không khí trong nhà rất ngột ngạt nóng bức. Đặc biệt điều này lại càng rõ trong các đợt nắng gắt oi bức vừa qua tại Hà Nội, dù bạn có thể điều hòa chạy hết công sảng khoái trong chính nhà của mình. Điều này có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của bạn, bạn không thể có sự sảng khoái dễ chịu trong chính ngôi nhà của mình. Vậy liệu có giải pháp nào để cải thiện tình trạng trên không? Chúng tôi có thể tư vấn cho bạn một giải pháp thật đơn giản hiệu quả và thiết thực, đó là bạn hãy làm một dàn cây  xanh mát để tạo thành một bức màn xanh ngăn cách ngôi nhà thân yêu của bạn bớt ô nhiễm khói bụi tiếng ồn bên ngoài. Bức màn xanh sẽ làm dịu mát cho ngôi nhà, điều hòa không khí và đem lại dưỡng khí cho không gian sinh hoạt gia đình bạn. Ngoài ra mầu xanh cây cối còn mang lại cho bạn một view thật dễ chịu đẹp mắt giúp bạn có thể tận hưởng một cảm giác thật nhẹ nhõm thư giãn sau một ngày lao động và học tập. Qua nhiều tìm hiểu, phỏng vấn những người đã thành công trong việc trồng nên những giàn cây xanh như vậy giữa thành phố ồn ào và đông đúc mà không mất nhiều thời gian và công sức, chúng tôi có thể giúp bạn có những lựa chọn thích hợp cho ngôi nhà của mình tùy theo điều theo điều kiện không gian và thời gian khác nhau của mỗi gia đình. Các bạn hãy tìm hiểu về "bức màu xanh cúc tần Ấn Độ" nhé. Cúc tần ấn độ là loại cây dây thân rủ (chỗ này tự sáng tác), vì vậy bạn có thể trồng trên tầng thượng và để cây rủ xuống các tầng dưới ngôi nhà tạo nên một tấm màn xanh mát. Cây có tốc độ phát triển rất nhanh, chỉ trong vòn chưa đến một năm cây có thể che phủ 2 tầng lầu nhà bạn rồi. Cây cúc tần ấn độ là loại cây ít sâu bệnh và rụng lá không đáng kể. Tại các gia đình mình đến thăm, mọi người đều có nhận xét là chưa bao giờ thấy có xuất hiện sâu và cũng không phải mất công quét lá rụng. Cây cúc tần Ấn Độ xanh tươi quanh năm, cây ra hoa màu trắng vào khoảng thời gian Tết âm lịch. Khác với những loại cây khác, loài cây này đặc biệt ưa nước và hoàn toàn có thể chịu ngập úng. Vì vây, bạn hãy chọn những chậu cây không đục lỗ thoát nước nhé, hoặc nếu chậu cây đã có lỗ thoát nước thì bạn hãy đặt một đĩa to bao dưới chậu cây để giúp cây không bị thoát nước. Bạn hãy nhớ là cây rất cần được tưới nước thường xuyên giữ cho đất trồng lúc nào cũng ẩm ướt. Nếu bạn không có nhiều thời gian thì bạn có thể đổ ngập nước vào chậu cây thì trong vòng 2 ngày bạn sẽ không phải để mắt đến cây nữa. Đây là cách làm của ông Nguyễn Văn Sinh tại nhà số 5 đường Bưởi, vì vậy ông vẫn có thể thảnh thơi dành thời gian đi câu cá mà bức màn xanh của ông qua mấy năm vẫn xanh tốt. Bạn có thể mua cây tại chợ cây trên đường Hoàng Hoa Thám. Một chậu cúc tần Ấn Độ có giá khoảng 50.000 VNĐ. Với một bức tường rộng 4m, bạn có thể đặt 3-4 chậu cây to để che phủ. Nếu bức tường nhà bạn đã râm mát, bạn có ý định trồng để tạo ra một không gian xanh đẹp mắt cho gia đình thì bạn chỉ cần đặt 1-2 chậu cây, sau đó dàn đều các cành cho rủ xuống là đủ. Nếu bạn định trồng cây tại mảng tường hướng tây để chống nắng triệt để cho nhà bạn thì bạn nên đặt càng nhiều chậu càng tốt, và nên bắt đầu trồng vào khi khí hậu mát mẻ không quá khắc nghiệt cho cây, chỉ đến 6 tháng đến một năm sau, căn phòng hướng tây đã trở nên mát mẻ hơn rất nhiều mà bạn không phải tốn quá nhiều chi phí cho điều hòa nhiệt độ. Cây chanh leo là một loài dây leo sống lâu năm lớn nhanh với thân bò leo. Cây ra hoa năm cánh màu trắng ánh tím tía hồng. Các bạn hãy nhớ cây chanh leo là loại cây ưa sáng, phát triển tốt trong các khu vực nhiều ánh nắng nên bạn hãy chọn vị trí có nhiều ánh nắng cho cây nhé. Cây ưa đất tơi xốp, thoát nước tốt. Bạn chỉ nên tưới vừa đủ nước cho cây và bón các phân bón hữu cơ, đạm, K, P vào các thời điểm thích hợp. Cây chanh leo có thể dài hàng chục mét, sau một năm, cây trưởng thành dài khoảng 10-15m. Tại nhà anh Trường cây chanh leo được trồng từ tầng một và bò leo lên các tầng trên bằng các thanh giàn tre. Khi lên tầng trên anh dùng các dây thép neo hai đầu để cây chanh leo rẽ nhánh và mọc lan ra bao lấy cả tầng hai. Anh cho biết từ khi trồng cây anh cảm thấy nhà anh mát dịu dễ chịu hẳn, đặc biệt vào đợt cao điểm nắng nóng tại Hà Nội trong mùa hè vừa qua, nhờ có giàn cây xanh che nắng vào buổi chiều nên nhà anh vẫn thấy dễ chịu. Hướng nhà anh là hướng tây nên khi chưa có giàn cây vào các buổi chiều nắng hướng tây hắt vào nhà rất nóng bức khó chịu. Từ khi có giàn cây anh không còn có nhu cầu dùng điều hoà nữa tiết kiệm được rất nhiều tiền điện. Ngoài ra nếu trồng tranh leo thì bạn còn được thưởng thức một thứ quả thơm ngon bổ dưỡng có tác dụng thanh nhiệt tiêu khát, an thần. Lá chanh leo cũng có tác dụng như một bài thuốc an thần, chữa mất ngủ nữa.
Chị Nguyễn Thị Thu Thủy - Ths Quản lý dự án mảng năng lượng, công ty Elithis Asia chia sẻ kinh nghiệm Hiện nay việc xây dựng các công trình tiết kiệm năng lượng hay công trình đạt hiệu quả cao trong sử dụng năng lương đang là xu thế vì nó không những là tiêu chí quan trọng đánh giá một công trình xanh mà đó là giải pháp thiết thực nhất cho bài toán tiết kiệm chi phí của các chủ đầu tư. Tuy nhiên thực trạng xây dựng công trình tiết kiệm năng lượng ở Việt nam đến nay chưa khoa học và chưa hệ thống. Phần lớn các công trình nhái theo các công trình nước ngoài lắp đặt pin mặt trời, kính đắt tiền nhập khẩu, vật liệu cao cấp, trang thiết bị tối tân… mà không tính toán chặt chẽ theo khí hậu đặc trưng của Việt Nam cũng như nhu cầu công năng thực của tòa nhà, chưa biết cách khớp nối để tạo nên sự đồng bộ giữa các thành phần công trình với nhau. Từ đó làm cho việc sử dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng trở thành phản tác dụng, vừa làm đội giá công trình vừa gây cho công trình khi đi vào sử dụng tiêu hao nhiều năng lượng. Vậy làm thế nào để đầu tư công trình tiết kiệm năng lượng một cách hiệu quả và bền vững? Vấn đề này cần phải nghiên cứu một cách kĩ lưỡng ngay từ khâu thiết kế, những bản phác thảo đầu tiên của kiến trúc sư cần phải có sự hợp tác với kĩ sư năng lượng để bản vẽ kiến trúc không chỉ đẹp về mặt thẩm mĩ mà còn tối ưu về kĩ thuật. Sự chuẩn bị này tốt sẽ giúp công trình đạt yêu cầu tiết kiệm năng lượng, tạo tiện nghi sống tốt cho người sử dụng và giúp chủ đầu tư đạt được hiệu quả sử dụng vốn cao nhất. Đó là những mục đích cốt lõi khi đầu tư một công trình tiết kiệm năng lượng. Elithis Tower tại Pháp đạt năng lượng tích cực (năng lượng sử dụng nhỏ hơn năng lượng sản sinh ra) với đơn giá cơ bản của thị trường Pháp (tại thời điểm xây dựng 1400€/m²), nhờ có sự phối hợp chặt chẽ trong phân tích và nghiên cứu ngay từ khâu thiết kế của kỹ sư và kiến trúc sư. Ngay từ khâu thiết kế thụ động (passive design), kĩ sư tư vấn năng lượng kết hợp tư vấn cho kiến trúc sư chạy mô phỏng công trình( simulation thermodynamique) để hoàn thiện thiết kế thụ động như hình dáng tòa nhà, hướng tòa nhà, chắn nắng, vật liệu …nhằm tận dụng tối đa các nguồn năng lượng tự nhiên như ánh sáng,không khí, nước. Việc này cần được đầu tư một cách nghiêm túc tránh tình trạng như phần lớn các công trình hiện nay, do thiết kế phí được chi trả quá thấp, việc tính toán năng lượng không được đầu tư đúng mức cũng như làm sai quy trình dẫn đến giải pháp đưa ra hời hợt ,lắp ghép, không hệ thống. Ví dụ đầu tư tràn lan hệ thống mái dùng pin năng lượng mặt trời, đã có công trình thí điểm đầu tư 2 tỷ đồng nhưng mỗi năm chỉ giảm được …1 triệu chi phí điện năng. Tòa nhà văn phòng Cloud (Pháp) đạt chứng chỉ HQE, BREEAM, LEED GOOD (Công trình được chạy mô phỏng bởi kỹ sư của Elithis) Khi thiết kế thụ động đã được tối ưu hóa và các giải pháp thụ động đã được đưa vào một cách hệ thống trong tính toán mô phỏng thì kết quả thu được về yêu cầu công suất của các hệ thống cơ điện ( thiết kế chủ động) đã được giảm ở mức tối đa, tức chi phí thiết bị cơ điện và chi phí vận hành đều được giảm. Ví dụ : Việc tận dụng ánh sáng tự nhiên sẽ giúp giảm công suất các hệ thống chiếu sáng, từ đó làm giảm nhiệt nóng tỏa ra trong tòa nhà hay việc chọn một loại kính tốt hoặc sử dụng chắn nắng cũng sẽ giúp giảm nhiệt từ ngoài vào, từ đó giúp giảm công suất điều hòa phải chọn... Đây là những yếu tố rất quan trọng phải được tính đến vì trang thiết bị cơ điện thường chiếm chi phí rất lớn và chi phí năng lượng ngày càng tăng sẽ làm cho chi phí vận hành công trình tăng đáng kể. Như vậy thiết kế tốt về mặt năng lượng là tiêu chí quan trọng nhất để giúp một công trình tiết kiệm chi phí đầu tư thiết bị cơ điện và chi phí vận hành công trình. Cuối cùng, tùy theo nhu cầu của chủ đầu tư, chúng ta có thể nói tới hệ thống quản lí năng lượng của tòa nhà, đây là một giải pháp quản lí  rất hữu ích trong giai đoạn khai thác giúp quá trình vận hành của tòa nhà sử dụng nguồn năng lượng một cách hiệu quả nhất.
Xem thêm